ADRAN 3 : STRATEGAETHAU YMATEBOL I GEFNOGI PDG SY’N CYFLWYNO EU HUNAIN Â RHAGOR O HERIAU

3.1 SBECTOL ‘FY MYWYD’

Er mwyn gweithio'n effeithiol gydag unrhyw ymddygiad heriol ac anodd, mae angen i ni ystyried achosion gwaelodol a cheisio deall eu swyddogaeth. Y cwestiwn allweddol yw "Beth mae'r plentyn yn ei elwa wrth ymddwyn fel hyn?" Yn syml iawn, pan fydd babi'n crio fe wyddom fod hyn oherwydd ei fod un ai'n llwglyd, mewn poen neu'n anhapus neu flinedig mewn rhyw ffordd ac felly rydym yn ymateb â bwyd, cysur ac yn y blaen. Mae'r un peth yn wir am oedolion. Os byddwn yn dod adref ac mae ein partner  yn sarrug, byddwn yn gofyn beth yw'r broblem ac yn ceisio ei helpu i ddelio ag e. Fe wyddom fod rheswm dros fod yn sarrug. Yn yr un modd pan fydd plant yn anodd eu trin mae angen i ni ddeall pam; nid mynd i'r afael â'r ymddygiad yn unig. Er mwyn gwneud hyn yn llwyddiannus, gall helpu i feddwl am y canlynol:

• Os oes gan PDG batrwm ymlyniad a yw hyn yn esbonio sut y gallent fod yn meddwl/teimlo 
• Meddyliwch am ddatblygiad emosiynol y plentyn yn hytrach na'i oedran;
• Meddyliwch am bethau posibl a allai sbarduno'r ymddygiad; a
• Edrychwch yn ofalus ar beth mae'r plentyn yn ei gael yn sgil y ffordd mae e wedi ymddwyn.

Beth y gellir ei weld a’r hyn y gallwn ei wneud

YN SEILIEDIG AR YR HYN DDYWED ARBENNIGWYR YN Y MAES A'R HYN A DDYSGWYD GENNYM DRWY BROFIAD DYMA RAI AWGRYMIADAU O FFYRDD Y GALLWN YMATEB I BROBLEMAU PENODOLS

3.2 OEDOLYN ALLWEDDOL (OA) / OEDOLYN ARWYDDOCAOL

Wyddom bellach mai un o'r ffyrdd pwysicaf y gallwn gefnogi plant sy'n dod ar draws llawer o heriau yn eu profiadau o ddydd i ddydd o fod yn yr ysgol yw darparu oedolyn allweddol ar eu cyfer. Oedolyn yw hwn y maen nhw'n gallu datblygu ymlyniad ag e - fel perthynas. Yn yr hinsawdd ariannol sydd ohoni, gall fod yn anodd cael mynediad at y gefnogaeth hon, ond gall fod yn hynod o fuddiol o'i ddefnyddio'n effeithiol.

Pam fod angen hyn ar rai PDG?

Caiff graddfa'r golled, trawma a cham-drin y mae rhai plant wedi ei brofi oblygiadau mawr ar eu llesiant cyffredinol, datblygiad emosiynol a pherthnasoedd cymdeithasol. Mae'n bosibl y byddant yn cael problemau mawr wrth ymddiried yn eraill, deall eu hunain a setlo ac addasu i sefyllfaoedd bob dydd yn yr un ffordd â phlant eraill. Dengys ymchwil fod presennoldeb oedolyn sy'n ffigur ychwanegol ar gyfer ymlyniad yn yr ysgol, yn gallu helpu plant i ddatblygu'r llwybrau niwrolegol sydd eu hangen arnynt i ddechrau setlo a dysgu i ymddiried yn eraill.

Pwy ddylai ymgymryd â’r rôl hon?

I ddechrau fe ddylem amlygu nad rôl yw hon ar gyfer athro dynodedig PDG, mae digon gan yr athro hwnnw ar ei blât!

DISGRIFIAD SWYDD YR OEDOLYN ALLWEDDOL(OA)

Perthynas, perthynas, perthynas - Mae'r OA yn gweithio'n galed i adeiladu perthynas gadarnhaol a sicr â'r PDG fel y gall fod yn berson y gellir ymddiried ynddo sy'n gwneud i'r PDG deimlo'n arbennig.
Cyswllt rheolaidd - Mae angen i'r OA sicrhau fod ganddo gyswllt rheolaidd yn ystod y dydd (amser cwrdd/ cyfnodau anodd / ar ôl cael siom/ dweud hwyl fawr ar ddiwedd y dydd).
Trosi - Dylai'r OAau ddod i adnabod y PDG fel eu bod yn deall eu hymddygiad, a ble y bo'n angenrheidiol, drosi'r ymddygiad neu'r anghenion hynny i eraill.
Clust i wrando - Mae'n bwysig iawn fod y PDG yn gwybod ac yn ymddiried yn eu OA fel ei fod yn gwrando'n dda ac yn gweithredu fel eiriolwr ar eu rhan. 
Dod o hyd i atebion - Weithiau gall problemau y mae PDG yn dod ar eu traws ymddangos fel rhywbeth na allant eu goresgyn. Gall OA fod yn bwysig iawn fel rhywun sy'n eu helpu i ddod o hyd i atebion.
Darparu cynhesrwydd a hwyl - Gwnewch yn fawr o gyfleoedd i gael amseroedd da gyda'ch gilydd.
Atal - Byddwch yno yn ystod cyfnodau anodd, gan atal sefyllfa llawn stres i fynd dros ben llestri wrth iddo ddatblygu.
Arbennig - Sicrhewch fod y PDG yn teimlo ei fod yn arbennig i chi. Dewch i wybod beth mae'n ei wneud gartref, beth mae'n ei hoffi a ddim yn ei hoffi, y bobl sy'n bwysig iddo gan siarad ag e amdanynt.
Angor - Dewch i adnabod y gofalwyr, sicrhau eu bod yn eich adnabod chi ac yno fel cyswllt rhwng yr ysgol a'r cartref. Byddwch yno ar gyfer PDG fel eu bod yn gwybod bod rhywun yno ar eu cyfer pan fydd pethau'n mynd yn drech na nhw.

Cymwysterau angenrheidiol

Mae angen i'r person hwn ddewis yn ofalus gan fod yn rhaid iddo fod yn iawn ar gyfer y rôl ond ni fydd yn gweithredu fel therapydd felly nid oes angen hyfforddiant arbennig. Y ffactor hanfodol yw'r gallu i adeiladu perthynas â'r plentyn felly mae angen iddo fod yn rhywun sydd ar gael o ran ei amser. Does dim rhaid iddo fod gyda'r PDG drwy'r dydd, ddim ond ar adegau yn ystod y dydd, er enghraifft 'cwrdd' a dweud 'hwyl fawr' a 'wela'i di 'fory', 'cyfnodau anodd' a phan fo stres yn cynyddu (gweler Adran 3 y Bennod hon). Bydd hyd yr amser yn dibynnu i raddau helaeth ar anghenion y plentyn. Mae angen iddyn nhw hefyd i beidio a dim ond gweithio gydag un plentyn; mewn gwirionedd, mae'n well os nad ydynt.  Mae angen iddynt helpu'r plant i deimlo'n arbennig pan fyddant gyda'r OAau.

Gorau oll os bydd y person a ddewisir yn:

  • Llawn cymhelliant ac yn awyddus i ymgymryd â'r rôl hon;
  • Eisiau dysgu a deall y PDG y bydd yn gweithio ag e;
  • Yn barod i gael hyfforddiant a dysgu am anghenion plant sydd wedi dioddef colled a thrawma;
  • Yn meddu ar nodweddion personoliaeth allweddol hynny yw yn aros yn dawel ei feddwl yn ystod argyfwng, yn amyneddgar a goddefgar, yn gweithio'n dda fel rhan o dîm; ac
  • Yn hoff o blant ac yn mwynhau bod gyda nhw.

3.3 DIOGELWCH A SICRWYDD

Mae rhagfynegadwyedd a sicrwydd yn rhywbeth yr ydym ni oll yn anelu ato ac am ei gael yn ein bywydau. Sef byd cyson heb lawer o sioc na syrpreis. Yn anffodus nid dyma sydd gan ein PDG, ac nid dyna maen nhw'n ei ddisgwyl chwaith. Maen nhw'n disgwyl cael problemau a bygythiadau ac felly'n effro i hyn yn barhaus. Gwelwn hyn gyda rhai PDG, sef y rhai sydd yn or-wyliadwrus, yn sganio'r
amgylchedd yn barhaus a gwirio pethau o hyd. Gall eraill gadw eu teimladau i'w hunain heb ddangos sut maen nhw'n teimlo drwy eu hymddygiad, ond eto mae angen i ni fod yn ymwybodol iawn o'r angen hwn.

Sut gallwn ni helpu

  • caniatáu amser i sganio'r amgylchedd ym mhob cyd-destun gwahanol drwy gydol y dydd;
  • ceisio sicrhau sefydlogrwydd staff ble y bo'n bosibl. Er enghraifft, os caiff aelod neu Uwch Dîm Rheoli ei alw at sefyllfa anodd, yna dylai hwnnw fod yr un person pan fo'n bosibl. Ceisiwch osgoi newid staff e.e. goruchwyliwr ganol dydd (cynorthwyydd y ffreutur) ble y bo'n bosibl;
  • trefn a chysondeb - ceisiwch adeiladu gymaint o drefn â phosibl ym mywydau PDG yn eich ysgol;
  • ceisiwch osgoi newid amserlen gan baratoi PDG yn llwyr pan fo'n angenrheidiol. Cadwch amseroedd arbennig ar gyfer PDG i fod yr un amser bob tro;
  • byddwch yn gyson ynghylch disgwyliadau ac ymatebion o ran gwobrwyo a chosbi;
  • byddwch mor benodol ag sy'n bosibl - dywedwch wrth blant beth sy'n digwydd, pam fod pethau'n cael eu gwneud mewn ffordd benodol, pam fod ymateb penodol yn cael ei wneud; a
  • gwrandewch ar blant i ganfod yr hyn sy'n eu poeni.

Creu man diogel

Bydd rhai PDG yn 'ffoi' fel modd o ddelio â heriau (ac weithiau gall eu heriau fod yn fân iawn neu ddim yn bwysig i ni fel oedolion sicr). Gall hyn ddigwydd mewn nifer o ffyrdd eithafol, er enghraifft, cerdded allan o'r dosbarth, cuddio o dan y byrddau, dringo cypyrddau ayb. Yr hyn sydd angen i ni ei wneud yw darparu 'lleoedd diogel' ble y gall PDG fynd iddyn nhw pan maen nhw angen gwagle i ymdawelu/gollwng stêm neu reoleiddio eu hemosiynau. Gall yr ardaloedd hyn fod yn rhai bach preifat ble mae plant yn eistedd/ gwrando ar gerddoriaeth neu wneud gweithgareddau syml.

Mae Louise Bombèr (2011) yn awgrymu bod darparu 'blwch ymdawelu' unigol i bob plentyn yn gallu bod yn ddefnyddiol iawn. Roedd ardal fach mewn ystafell ddosbarth Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CADY) yn un enghraifft mewn ysgol uwchradd. Roedd yn ystafell ddosbarth brysur yn llawn plant yn gweithio mewn grwpiau 1 i 1, felly ni sylwyd ar un person ychwanegol yn dod i'r ardal
eistedd. Roedd hefyd yn ddosbarth y gallai disgyblion ei ddefnyddio yn ystod amseroedd egwyl yn lle mynd i'r iard chwarae. Gan fod yna fel arfer, lawer o oedolion o gwmpas, roedd disgyblion yn gwybod y bydden nhw'n ddiogel yno a phetai angen y byddai'r oedolion yn rhoi o'u hamser iddynt. Mewn ysgol gynradd, gall pabell fach gael ei defnyddio fel gwagle diogel i blant. Yn anaml iawn fydd plant yn camddefnyddio lleoedd diogel, er bod hyn yn bryder y mae oedolion yn aml yn ei fynegi.

BLYCHAU YMDAWELU     
Mae blwch ymdawelu'n cynnwys amrywiaeth o syniadau
i blant a fydd yn eu helpu i gael gwared ar stres a lleihau
lefelau eu pryder. Bydd unrhyw adnoddau sydd eu hangen
arnynt yn gynwysedig hefyd. Gall gweithgareddau
gynnwys pethau y gallent fod wedi eu dewis y maen nhw'n
eu hoffi sy'n eu hymdawelu. Ymhlith yr enghreifftiau mae:
• Chwarae gyda theganau troi am 5 munud (fel ciwb
rubik, bîds poeni, pêl stres a blu tac)
• Gwrando ar gerddoriaeth
• Dargopïo/ lliwio / lluniau dot i ddot
• Chwilair
• Gweithgareddau Mathemateg
• Chwarae gyda thoes
Mae’n ddefnyddiol cadw blwch ymdawelu yn yr ystafell
ddosbarth yn ogystal â’r ‘ardal ddiogel’.
Bombèr (2011)

 

 

 

 3.4 RHEOLI BOB DYDD

Gydag ystyriaeth ofalus a chynllunio trefn o ddydd i ddydd, mae yna lawer y gellir ei wneud i helpu PDG i deimlo eu bod wedi setlo ac yn sicr ac felly lleihau'r tebygolrwydd o ypsetio a phroblemau yn ystod y dydd.

Cwrdd a chyfarch

Gall dechrau'r diwrnod ysgol fod yn hanfodol i unrhyw ddisgybl ac felly gall rhoi trefniadau bach byr yn eu lle fod yn bwysig iawn i helpu'r plentyn i setlo i'r diwrnod a pharatoi ar gyfer yr hyn sydd i ddod. Yn ei llyfr mae Louise Bombèr (2007 a 2011) yn awgrymu fod yna rai elfennau i hyn sy'n bwysig iawn eu dilyn:

Yn gyntaf ceisiwch ddiogelu'r amser: y mae'n hanfodol os gallwn gynllunio i wneud hyn a'n bod ni'n gwneud hynny gyda chysondeb a dibynadwyedd.
Croesawu’r plentyn - byddwch yn falch o'i weld bob tro a chyfleu hynny ar lafar yn ogystal â fel arall.
Amser sganio - i'r PDG hynny sy'n or-wyliadwrus, y mae'n bwysig ein bod ni'n eu gadael i asesu eu hamgylchedd fel eu bod yn cael rhyw fath o ymwybyddiaeth o ddiogelwch a sicrwydd.
Ymgysylltu – sgwrs am ddoe (cadarnhaol yn unig), neithiwr, a'r daith i'r ysgol heddiw.
Gwrthrychau pontio - Mae'n bosibl y bydd nifer o PDG, cynradd neu uwchradd, am ddod â phethau o adref. Mae siarad am y rhain yn beth da a chymryd diddordeb yn eu gwerth i'r plentyn, ond yna mae angen eu rhoi mewn man diogel am y dydd a'u dychwelyd wrth ddweud 'hwyl fawr a wela'i di 'fory'. Y mae'n hanfodol fod y 'lle diogel' yn gwbl ddiogel ac y gall y plentyn ymddiried ynoch chi ynghylch hynny.
Paratoi – Symudwch y PDG i feddwl am y dydd sydd o'u blaen. Gyda phlant hŷn byddai hyn yn cynnwys mynd drwy'r amserlen a meddwl am yr hyn sydd ei angen ar gyfer sesiynau gwahanol, ar gyfer disgyblion cynradd, bydd ynghylch gwahanol fathau o weithgareddau. Ceisiwch ddefnyddio iaith amser ble gallwch fel 'cyn, ar ôl, yna'.
Cadw mewn cof- Gadewch i'r plentyn wybod eich bod yno ar ei gyfer hyd yn oed pan na fyddwch gydag e. Dywedwch pryd y byddwch yn ei weld nesaf.

Amser am seibiant

Pan fydd yn bosibl yn ystod y dydd, gall fod yn ddefnyddiol cynllunio amser seibiant yn gryno. Mae hyn yn caniatáu'r plant i gymryd peth amser i ymdawelu, myfyrio, a chael cyswllt â'i Oedolyn Allweddol, siarad am y pethau sy'n ei boeni, gwirio unrhyw beth y mae'n
ansicr ohono, a dod at eu pwysau'n gyffredinol a chadw i fynd.

‘Hwyl fawr a welwn ni chi yfory’

Yn yr un modd ag yr ydym yn setlo PDG i'w diwrnod, y mae'r un mor bwysig sicrhau fod y dydd yn gorffen gyda hwyl fawr cadarnhaol a gofalgar. Felly unwaith eto, ychydig o amser gyda'r Oedolyn Allweddol i siarad am y dydd a'r pethau sydd wedi mynd yn dda neu ddim mor dda. Gorffen gyda gwên ac edrych ymlaen at y diwrnod ysgol nesaf yw'r nod, nid dyma'r amser ar gyfer unrhyw wrthgyhuddiadau na sgyrsiau anodd. Sicrhewch fod unrhyw eiddo a drysorir yn cael ei ddychwelyd a bod unrhyw 'newyddion da' yn cael ei gyfleu mewn llyfr ysgol-cartref.

Sicrhewch fod unrhyw drafodaethau â gofalwyr maeth ar ddechrau a diwedd y dydd, a allai fod yn fwy negyddol, ddim yn digwydd o flaen y PDG. Gall y math yma o wybodaeth gael ei rhannu drwy e-bost.

3.5 COLLI ARNI: OSGOI, GOROESI A DELIO Â’R CANLYNIAD

Yn anffodus, er gwaetha'r nifer o strategaethau y gellir eu gosod mewn lle ar gyfer ein PDG, bydd yna bob amser gyfleoedd pan fydd sefyllfaoedd yn torri i lawr yn llwyr ac yn colli arni'n llwyr. Fodd bynnag, os byddwn yn deall ychydig yn fwy ynghylch beth sy'n digwydd a pham fod camfihafio'n digwydd, yna gallwn ni fod yn fwy abl eu hosgoi. Mae hefyd angen i ni fod yn glir ynghylch sut i ymateb wedyn, er mwyn osgoi gwneud pethau'n waeth, ac efallai gwneud peth atgyweirio. Mae gan Bombèr (2011) ychydig o gyngor da iawn i'w gynnig

Pam fo plant yn colli arnynt?

Bydd ymddygiad yn torri lawr yn llwyr pan fydd plentyn yn methu â'i reoli ei hun ac ni ellir ei reoli o gwbl, fel arfer am ei fod yn profi lefelau uchel o stres na all ymdopi ag e ddim mwy. Gall y sbardun fod yn rhywbethar lefel isel iawn, ond ei fod wedi dod ar adeg pan fo'r stres gwaelodol mor uchel fel na ellir ei oeddef. Maen nhw'n llawer llai hunan ymwybodol o'u teimladau ac felly ddim yn gallu asesu drostynt eu hunain pan fyddan nhw'n agosáu at bwynt ffrwydro ac felly'n llai galluog i gymryd camau i reoli eu hemosiynau'n
b r i o dol.

Sut i leddfu hyn

I ddechrau, mae ymwybyddiaeth yn helpu. Mae dod i adnabod arwyddion unigol lefelau uchel o stres fel bod yn or-ymatebol, yn or-wyliadwrus, ceisio synhwyraidd, yn bryderus, aflonydd a methu setlo, yna bydd cymryd camau i helpu'r PDG i reoleiddio'i hun, ymdawelu ac efallai cymryd peth amser i ffwrdd, yn helpu i atal y sefyllfa rhag mynd dros ben llestri. Ceisiwch osgoi cymryd yr agwedd oherwydd nad oes unrhyw beth amlwg wedi digwydd na all fod yn dioddef o stres. Mae stres yn gallu amrywio o ran lefelau ar wahanol amseroedd ar wahanol ddyddiau i oedolion a phlant fel ei gilydd. 

Sut i ymateb

Ar adegau ni fydd ein hymdrechion mwyaf yn gweithio, neu efallai bydd y plentyn wedi hen fynd lawr y llwybr i dorri lawr, ac felly fe fydd adegau pan fydd ymdrechion i atal y sefyllfa rhag mynd dros ben llestri yn methu. Pan fo hyn yn digwydd, bydd angen ystyried yr anghenion canlynol:
✓ Ceisiwch gael y plentyn i 'wagle diogel' i ffwrdd oddi wrth eraill ac yn fwy pwysig i ffwrdd o'r ystafell ddosbarth;
✓ Defnyddiwch ddulliau ymdawelu yr ydych yn gwybod fydd yn gweddu'r unigolyn, sef cerddoriaeth efallai, neu ardal dawel, cyfle i eistedd gydag oedolyn yn agos, gwneud gweithgareddau sy'n ymdawelu’r plentyn fel chwarae gyda thoes, gêm gyfrifiadur neu ddim ond sgwrsio.
✓ Defnyddiwch flwch ymdawelu'r plentyn, os oes un ganddo;
✓ Byddwch yn ymwybodol iawn o'ch hun os ydych yn rheoli'r sefyllfa hon, oherwydd bydd eich lefelau stres chithau'n codi hefyd; a
✓ Cheisiwch sicrhau fod pobl eraill yno i'ch helpu os bydd angen.

Beth allwn ei wneud wedyn?

Yr hyn sy'n allweddol i helpu PDG yw i ddod o hyd i ffordd o symud ymlaen ac efallai 'atgyweirio'r' difrod (yn ffigurol yn ogystal ag yn llythrennol) sydd wedi digwydd.
Gallai'r canlynol fod ymhlith y camau i'w hystyried:
✓ Cael sgwrs dawel ac uniongyrchol ynghylch beth sydd wedi digwydd a'r canlyniad, bod yn niwtral, ond dangos eich bod yn deall y bydd y plentyn wedi ypsetio'n fawr;
✓ Bod yn glir am yr angen i symud ymlaen a dod o hyd i ffordd o 'atgyweirio';
✓ Gadael iddo wybod sut i wneud hynny, helpu gyda syniadau os yw'n angenrheidiol;
✓ Gadael iddo wybod eich bod yn deall ei fod yn bosibl na fydd yn hawdd ac y gallwch ei helpu pan fydd angen hynny; a
✓ Phan fydd wedi ymgysylltu â'r 'atgyweirio', byddwch yn glir iawn o ba mor falch ydych chi o'r plentyn, a sut y bydd wedi helpu eraill hefyd a fydd hefyd yn teimlo'n well ynghylch pethau nawr.

3.6 Y CYNLLUN ADDYSG PERSONOL

Rydym wedi pwysleisio gwerth a phwysigrwydd y Cynllun Addysg Personol o ran sicrhau'r deilliannau gorau posibl i PDG. Pan fydd ymddygiad problematig a heriol yn dechrau ymwthio y mae'n bwysig iawn ein bod yn ymateb yn gynnar ac yn effeithiol i osgoi dwysâd. Mae'r Cynllun Addysg Personol yn ffordd bwysig o ddechrau'r broses hon achos bydd yn cynnwys yr holl bobl allweddol sy'n cydweithio yn y ffordd fwyaf cadarn ac effeithiol posibl. Caiff hyn ei wneud orau drwy broses sy'n fwy ffocysedig.

Gwella’r Cynllun Addysg Personol

Y Cynllun Addysg Personol yw'r fframwaith perffaith i wneud ymateb cynhwysfawr i unrhyw heriau ymddygiadol sylweddol. Mae'r ymagwedd yn cael ei unigolyddu a phan fo anawsterau, gall gynnwys casglu gwybodaeth gynhwysfawr am broblemau, y nod yw ceisio deall swyddogaeth yr ymddygiad heriol i'r plentyn hynny yw Pam yw e'n gwneud yr hyn mae'n ei wneud? Yn benodol, gall gynnwys pwyslais ar helpu'r plentyn i ddysgu'r sgiliau sydd eu hangen arno i ddod o hyd i ffyrdd gwell o ymddwyn.
Gall datblygu'r Cynllun Addysg Personol i fod yn 'Uwch' Gynllun Datblygiad Personol ar gyfer achlysuron pan fo llawer o bryderon am ymddygiad, fod yn ddefnyddiol mewn nifer o ffyrdd:
✓ fel ymagwedd amlasiantaethol gydlynol i reoli anawsterau;
✓ mae'n canolbwyntio ar lais y plentyn; a
✓ mae'n mynd i'r afael â'r angen am ymagwedd ddysgu wedi ei phersonoli i'n pobl ifanc mwyaf agored i niwed.

Sut mae hyn yn gwahaniaethu oddi wrth gynlluniau eraill rydym yn eu defnyddio eisoes?

Yn gyntaf, gall Cynllun Addysg Personol osgoi'r angen i gael llawer o wahanol gynlluniau; un cynllun ydyw sy'n gallu bodloni rôl Cynllun Addysg Personol ond hefyd:

  • CAU (Cynllun Addysg Unigol / IEP Individual Education Plan)
  • CYU (Cynllun Ymddygiad Unigol / IBP Individual Behaviour Plan)
  • CCB (Cynllun Cefnogi Bugeiliol /CCB Pastoral Support Plan)

Yn ail, y mae wedi ei seilio'n llwyr ar safbwynt y PDG drwy ystyried swyddogaeth yr ymddygiad. Fel yr ydym wedi pwysleisio, mae rheoli heriau'n effeithiol yn dibynnu ar ddefnyddio sbectol 'Fy Mywyd' oherwydd mae ymddygiad yn dueddol o gael diben ac y mae'n hanfodol bod hyn yn cael ei ystyried wrth chwilio am y ffordd orau o gefnogi a rheoli anawsterau.

Yn drydydd, ymagwedd gadarnhaol yw'r un sy'n ystyried cryfderau yn ogystal â'r anawsterau.

Pwy sy’n trefnu cyfarfod y Cynllun Addysg Personol?

Gall unrhyw un gysylltu â chydweithwyr i drefnu cwblhau 'uwch' Gynllun Addysg Personol, ond fel arfer byddai'r Gweithiwr Cymdeithasol a/ neu'r athro dynodedig i PDG yn ei drefnu.

3.7 RHOWCH GYNNIG AR YR YMAGWEDD ‘PACE’

PACE is a way of working with children and young people that aims to provide a pathway for building positive and effective relationships. It is based upon research from neuroscience (Bombèr and Hughes 2013) and focuses on helping children to achieve an ‘open and engaged state’ which is central to being able to settle to learn. There are four elements to it which are described below:

Un waith yn rhagor, dim ond trosolwg cryno iawn yw hwn o'r hyn a allai'n hawdd fod yn llyfr. Am lyfr hawdd ei ddeall sy'n esbonio hyn a llawer mwy mewn llawer mwy o fanylder cyfeiriwch at: Bombèr and Hughes, (2013). Settling To Learn: Why Relationships Matter In School. Worth publishing.

3.8 PROBLEMAU IECHYD MEDDWL

Rydym wedi tynnu sylw ato mai un o'r anawsterau mwyaf arwyddocaol ar gyfer PDG yw'r rheiny sy'n mynd ymlaen i ddatblygu problemau iechyd meddwl yn nes ymlaen. Nid yw hyn yn broblem i'r rheini yn y system gofal yn unig. Fe wyddom fod yna nifer o blant yr ystyrir bod problemau iechyd meddwl arnynt yn cynyddu yn gyffredinol. Gan ystyried difrifoldeb y trawma a'r cam-drin mae llawer yn ei brofi nid yw'n syndod y gallai PDG fod mewn mwy o risg. Mae'r holl wybodaeth yr ydym wedi ei chyflwyno yn yr adnodd hwn yn ymdrech i leihau'r tebygolrwydd o hyn yn digwydd drwy gynyddu gwybodaeth, sgiliau a dealltwriaeth i'r rheini sy'n gweithio mewn ysgolion. Fodd bynnag, yn anffodus, fe fydd bob amser rhai PDG a fydd yn mynd yn eu blaen i gael problemau iechyd meddwl ac felly mae'n bwysig ein bod ni'n effro i hyn ac yn gweithredu pan fo'n angenrheidiol.

Isod, ceir rhestr o ymddygiad cyffredin y gall disgybl â phroblemau iechyd meddwl eu cyflwyno, a fydd yn ganllaw defnyddiol wrth ystyried anghenion y disgyblion:

  • dangos ychydig o bleser ar adeg pan y disgwylir pleser
  • mynd yn ôl i ymddygiad a ddisgwylir gan blentyn iau
  • bod yn fos neu’n or-reoli
  • ymddygiad sy’n hunan niweidiol
  • mynd i mewn i’w gragen
  • anghofio sgiliau a oedd arfer bod ganddo
  • cam-drin sylweddau
  • newid ymddygiad hwyl neu ymddangosiad yn sydyn,
  • cwyno’n barhaus am iechyd heb unrhyw achos clir
  • problemau ennill/colli pwysau
  • problemau dysgu sut i fynd i’r tŷ bach/ gwlychu/ baeddu sy’n amhriodol i’r oedran neu faterion meddygol
  • ddim yn ymatebol iawn i boen, colled neu bleser
  • lefelau pryder sy’n uwch na’r cyffredin neu’n anarferol
  • ymladd yn aml, colli tymer yn aml
  • dirywiad o ran safon gwaith
  • patrymau anarferol o ran presenoldeb yn yr ysgol
  • dechrau chwarae rhywiol
  • chwarae sy’n ddefodol
  • cysgu’n wael
  • diffyg diddordeb neu gymhelliant
  • bod yn ddinistrio
    Oddi wrth adnodd ar wefan Ysgolion Northamptonshire (2014)

Yn gyffredinol mae llawer o’r ymddygiad yma’n ymateb normal i ddigwyddiadau dydd i ddydd sydd yn fwy anodd i PDG, fel pontio, digwyddiadau bywyd neu ben blwydd. Fodd bynnag, dylid monitro PDG yn ofalus a’u cyfeirio at asesu a chefnogaeth bellach os:
• yw’r problemau’n parhau neu’n cynyddu yn eu hamledd;
• mae ‘na nifer o wahanol ffactorau risg sydd eisoes yn bresennol; a
• mae’r ymddygiad hwn yn dyfod yn fwy a mwy o rwystr i ddysgu’r PDG neu i ddysgu eraill.

Ymhellach, rydyn ni wedi darparu gwybodaeth ym Mhennod Pum am wasanaethau gwahanol a sut y gallant helpu chi, ond yn fwy penodol mae'n bosibl y byddwch am ystyried ymgynghori â'ch Seicolegydd Addysg neu dîm PDG mewn Addysg, i ddechrau.